Hieronder volgt een overzicht van de lezingen die het genootschap voor het seizoen 2026 - 2027 organiseert.
5 oktober 2026 Prof.dr. J. (Jan) Luiten van Zanden “Waar komt de democratie vandaan? En hoe bijzonder is het poldermodel?”
De lezing gaat over de vraag waar democratie vandaan komt en hoe bijzonder het poldermodel is. Het poldermodel ontstond in een "samenlevingsvorm waarvan conflicten een integraal onderdeel vormen". Een en ander leidde in de 16e en 17e eeuw tot de eerste moderne zelfbesturende markteconomie, en daarmee tot het begin van de moderniteit.
2 november 2026 dr. M.R. (Michiel) van den Broeke “Een onzekere toekomst: het smeltgedrag van de ijskappen van Groenland en Antarctica”
De reusachtige ijskappen van Groenland en Antarctica bevatten voldoende ijs om wereldwijd de zeespiegel met tientallen meters te laten stijgen. Alhoewel we de afgelopen decennia enorm veel hebben bijgeleerd, blijft het wetenschappelijk uitdagend om te voorspellen hoe snel ze zullen smelten bij een verder opwarmend klimaat. De voornaamste obstakels zijn het gebrek aan directe waarnemingen en het feit dat het smelten van deze ijskappen niet geleidelijk, maar middels kantelpunten verloopt. In deze lezing passeren de meest recente inzichten de revue, en wordt inzichtelijk gemaakt dat als het gaat om het voorspellen van deze ijskappen we beter het voorzorgsprincipe kunnen hanteren.
7 december 2026 Prof. dr. G.M. Terwindt “Migraine, een onderschatte hersenziekte”
Tijdens deze lezing belicht Gisela Terwindt hoe hormonale factoren een rol spelen in migraine, welke andere leefstijlfactoren van invloed zijn, en hoe zij met het LUMC en TU-Delft team probeert aanvallen te voorspellen. Ze laat zien hoe deze inzichten kunnen helpen bij preventie en betere zorg.
4 januari 2027 Prof. dr. ing. J.W. (Jan Willem) Erisman, de stikstofprofessor “Duurzame landbouw, voedsel en gezondheid”
De afgelopen jaren is de stikstofproblematiek in alle heftigheid in het nieuws en de spanningen zijn groot. Nederland kent een zeer intensief landgebruik, met veel mensen, dieren, industrie, transport en allerlei andere activiteiten. Wat al deze activiteiten gemeen hebben: ze leiden tot meer stikstofoxiden en ammoniak in de lucht en de bodem en dat leidt weer tot milieuschade. Het stikstofvraagstuk gaat eigenlijk over een goede balans tussen de economie en ecologie: we willen onze huidige activiteiten kunnen voortzetten zonder in te moeten leveren op de staat van het milieu. Daarmee is de stikstofproblematiek ook een goed voorbeeld voor andere duurzaamheidsproblemen: als we de stikstofproblematiek kunnen oplossen, kunnen we ieder duurzaamheidsprobleem aan. In de lezing zal nader ingegaan worden op de historie van de stikstofproblematiek, de complexiteit van het vraagstuk en de mogelijke oplossingen. Hier zal nader worden ingegaan op de ontwikkelingen rond de melkveehouderij op Schiermonnikoog waar na lange tijd een oplossing is gevonden.
1 februari 2027 Prof. dr. Hanneke Grootenboer "Kunst en filosofie in de Nederlandse Republiek”
Werken van Rembrandt en Vermeer zijn verbazend contemplatief en filosofisch van aard. Toch is er nog maar weinig geschreven over de relatie tussen kunst en filosofie in de zeventiende eeuw in Nederland, terwijl Descartes in Deventer en Egmond, en Spinoza in Voorburg hun belangrijkste werk schreven. Deze lezing laat de filosofische dimensie van Nederlandse schilderkunst zien in portretten, stillevens, interieurstukken en landschappen.
1 maart 2027 Prof. dr. Gert Jan Kramer "Klimaat, energie, industrie en welvaart”
Door de ligging in de delta van Noordwest Europa heeft Nederland is een grote basisindustrie. Dit is een erfenis uit het “fossiele tijdperk”. Velen twijfelen of Nederland wel een logische plek is voor duurzame basisindustrie. Zo niet de spreker, die als voorzitter van het Sustainable Industry Lab werk heeft gedaan dat plausibel maakt dat Nederland goed gepositioneerd is ook een grote, groene basisindustrie te creëren, met name door het potentieel van wind op zee. Wat soms lijkt te ontbreken is de maatschappelijke wil om de uitdaging aan te gaan. Maar wat zegt dat over ons commitment voor een duurzame wereld en duurzame welvaart?
5 april 2027 Prof. dr. B. (Barbara) Gravendeel “Evolutie van bloemen vol list en bedrog”
Bloemen van bedektzadigen zijn doorgaans opgebouwd volgens een vast patroon. In de buitenste kransen ontwikkelen zich kelk- en kroonblaadjes, daarbinnen meeldraden met helmhokjes vol pollen, en in het hart de stamper(s). Insecten, wind of water nemen pollen mee naar een andere bloem voor bestuiving. Doorgaans worden insecten beloond voor hun koeriersdiensten. Maar sommige planten bedriegen hun bestuivers. Aan de hand van modern onderzoek laat ik u zien hoe genduplicatie gevolgd door sub functionalisatie leidde tot de evolutie van een scala aan bloemen vol list en bedrog in het plantenrijk.